Ogrodnictwo: porady ogrodnicze

W Polsce truskawki sadzimy przeważnie wiosną i jesienią, czyli wtedy kiedy najłatwiej o sadzonki. Jednak z punktu widzenia fizjologii truskawki i potrzeb działkowicza nie są to terminy optymalne. Sadząc truskawki wiosną (kwiecień/maj) na pierwszy zbiór owoców trzeba czekać 13-14 miesięcy, a sadząc jesienią (październik) - jeszcze dłużej, bo nawet 20 miesięcy. Jest tak dlatego, ponieważ w trakcie swojego wzrostu i rozwoju truskawka na przemian przechodzi dwie fazy rozwojowe: wegetatywną i generatywną. Faza wegetatywna rośliny trwa od wiosny do połowy lata i polega na wytwarzaniu liści, rozłogów oraz bocznych skróconych pędów (krzewienie się truskawki). Dopiero po zakończeniu fazy wegetatywnej roślina zawiązuje pąki kwiatowe, które powstają na wierzchołkach wszystkich wytworzonych skróconych pędów. Im silniej rozrośnięta roślina tym zawiąże więcej kwiatów, a potem owoców.
Najlepiej jednak sadzić truskawki latem, zwłaszcza w pierwszej jego połowie 1 używać do tego celu już dostatecznie wyrośniętych i silnie ukorzenionych sadzonek, tak aby po posadzeniu mogły zawiązać jak najwięcej kwiatów. Sadzonkami takimi mogą być sadzonki „frigo” czyli takie, które po wykopaniu z gruntu, aż do momentu sadzenia przechowywane są w chłodni, w temperaturze -2°C. Są już w Polsce producenci, którzy produkują takie sadzonki, jednakże nie jest ich jeszcze wielu. Silne i dobrze ukorzenione sadzonki do posadzenia w połowie lata możemy też wyprodukować we własnym zakresie, na części posiadanego zagonu owocującego, jeżeli taki zagon już istnieje. Można to uzyskać poprzez stworzenie roślinom rosnącym na grządce dobrych warunków dla ich wzrostu wegetatywnego i nie obrywanie wyrastających rozłogów z tych roślin. Dla silniejszego wzrostu wegetatywnego rośliny powinny być zasilone azotem, regularnie podlewane, a międzyrzędzia wyściółkowane kompostem lub substratem torfowym. Rozłogi, zwłaszcza w miejscach wyrastania rozet liściowych, powinny być dodatkowo przysypywane kompostem lub substratem. Stymulować to będzie szybsze wyrastanie młodych roślin i tworzenie obfitego systemu korzeniowego.
Dla uzyskania dobrze ukorzenionych sadzonek można też wkopywać małe doniczki z żyzną ziemią lub substratem pod formujące się
na rozłogach rozety liściowe, dające początek nowym roślinom. W tym przypadku, wskazane jest „przymocowanie” rozłogów do ziemi tak, aby rozłóg z wyrastającą na nim młodą, nie zakorzenioną jeszcze roślinką, nie zsuwał się znad doniczki z ziemią. Po kilku tygodniach można uzyskać silnie rozwinięte rośliny, ukorzenione we wkopanej do ziemi doniczce, które można wykorzystać do wcześniejszego założenia nowej grządki. Opisane sposoby wczesnego pozyskiwania sadzonek we własnym zakresie są jednak dla działkowicza dość kłopotliwe, a często nawet ryzykowne. Na zagonie zasilonym dodatkowo azotem, wyłożonym kompostem lub torfem i często podlewanym wodą, owoce dojrzewają wolniej, gorzej się wybarwiają, są mniej aromatyczne, a przede wszystkim są silnie zabrudzone ziemią lub torfem. Ponadto częste podlewanie grządki sprzyjać będzie silnemu rozwojowi szarej pleśni. Osobny problem stanowi zdrowotność sadzonek pozyskiwanych z własnej grządki. Przy braku stosowania pełnej ochrony chemicznej, nie zalecanej przecież na działkach, może okazać się, że wyprodukowane sadzonki będą porażone przez choroby czy groźne szkodniki. Te wątpliwości stawiają pod znakiem zapytania celowość produkcji sadzonek we własnym zakresie dla założenia nowej grządki truskawek.
Dużo lepszym rozwiązaniem dla pozyskania silnie wyrośniętych sadzonek w okresie letnim może być zakup „gotowych” sadzonek doniczkowanych. Sadzonki takie są już w Polsce dostępne, wytwarzają je niektóre szkółki zajmujące się tradycyjną produkcją sadzonek truskawek. Są to więc profesjonaliści, ponadto produkcja sadzonek doniczkowanych odbywa się również
pod państwową urzędową kontrolą (kwalifikacja przez Inspekcję Nasienną). Zakup sadzonek z takiego źródła daje więc gwarancję uzyskania wartościowego materiału nasadzeniowego i uzyskania dobrego plonu owoców już w pierwszym roku po posadzeniu.
Na skalę produkcyjną sadzonki doniczkowane produkowane są inaczej niż po amatorsku. Uzyskuje się je w wyniku ukorzeniania w doniczkach (w sterylnym podłożu) małych sadzonek rozłogowych, pobieranych z roślin matecznych. Mogą to być doniczki pojedyncze, chociaż ostatnio wykorzystuje się coraz częściej doniczki zespolone (multiplaty, tace wytłaczanki). Doniczki te mogą mieć różne wielkości, dla celów ukorzeniania truskawek najczęściej korzysta się z doniczek, których górne otwory mają średnicę w granicach 6×6 cm.
Otwory te mogą mieć kształt kwadratu lub koła o podobnej średnicy. Wysokość doniczek też jest różna, zazwyczaj od 6 do 10 cm. W zależności od wielkości doniczek, jeden zestaw doniczek zespolonych (jedna taca) może zawierać od kilkunastu do kilkudziesięciu pojedynczych doniczek. W trakcie produkcji sadzonek doniczkowanych są one poddawane niezbędnej ochronie chemicznej, co gwarantuje całkowitą ich zdrowotność.
Podstawową zaletą sadzonek doniczkowanych jest możliwość uzyskania dobrego plonowania truskawek jut w następnym roku po posadzeniu. Sadzonki doniczkowane sadzi się z dobrze wykształconą bryłą korzeniową, po posadzeniu w gruncie bez żadnych zaburzeń kontynuują swój wzrost i wiążą dużo pąków kwiatowych. Z jednej dobrze wyprodukowanej i posadzonej w gruncie nie później niż w połowie sierpnia sadzonki doniczkowanej, można uzyskać w granicach 300-400 gram owoców (brak dokładnych danych).
Dostępność na polskim rynku sadzonek doniczkowanych może zdecydowanie poprawić zaopatrzenie działkowiczów w dobrej jakości rozsadę truskawek. Dzięki dostępności takiej rozsady zagon truskawek może być zakładany w najbardziej optymalnym, nawet wczesnoletnim terminie. Można przypuszczać, że dla zaspokojenia potrzeb nabywców producenci sadzonek pomyślą, aby na jednej tacy oferować sadzonki kilku odmian jednocześnie. Należy się jednak liczyć z tym, że sadzonki doniczkowane będą wyraźnie droższe niż tradycyjne sadzonki zielone lub frigo. Produkcja takich sadzonek jest jednak dużo bardziej kosztowna niż sadzonek tradycyjnych.